Παθήσεις Πεπτικού / Πρωκτός

Αιμορροΐδες

Οι αιμορροΐδες απασχολούν το 80% των ανθρώπων σε κάποια φάση της ζωής τους. Έχουν δεχτεί πολλές κατάρες από το λαό μας, αλλά δε λένε να τον αφήσουν ήσυχο. Οι «ζοχάδες», όπως τις αποκαλεί ο κόσμος, ταλαιπωρούν καθημερινά πολλούς, με αποτέλεσμα να καταστρέφεται η ποιότητα ζωής τους, να μην μπορούν να εργαστούν και να αναζητούν θέση ανακούφισης κάθε στιγμή. Οι αιμορροΐδες είναι αυτές που ανάγκασαν το Ναπολέοντα να κάθεται με το πλάϊ στη σέλλα του αλόγου του και έστειλαν τον Πρόεδρο Jimmy Carter στο χειρουργείο! Άλλωστε, κανείς δεν εξαιρείται!

Το αιμορροϊδικό φλεβικό πλέγμα βρίσκεται στο τελικό τμήμα του πρωκτικού σωλήνα και αποτελεί φυσιολογικό ανατομικό στοιχείο της περιοχής με σημαντική χρησιμότητα όταν είναι στη σωστή του θέση. Κατά την έξοδο των κοπράνων γεμίζει με αίμα και λειτουργεί σαν «μαξιλάρι», ώστε να διευκολύνεται η αφόδευση. Το πρόβλημα αρχίζει όταν, λόγω χρόνιας δυσκοιλιότητας ή ελαττωματικής κατασκευής της περιοχής (συχνά κληρονομικής) ή συνδυασμό και άλλων καταστάσεων, χαλαρώνουν οι ιστοί που συγκρατούν το πλέγμα των αιμορροϊδικών φλεβών και αυτές κατεβαίνουν προς τα κάτω μέχρι που προπίπτουν έξω από τον δακτύλιο. Τότε αντιλαμβανόμαστε ότι έχουμε «αιμορροΐδες». Για να γίνει αυτό πιο κατανοητό, μπορούμε να παρομοιάσουμε τους χαλαρούς ιστούς με τις τιράντες που ξεχειλώνουν και αφήνουν το παντελόνι που συγκρατούν (δηλ. τις αιμορροϊδικές φλέβες) να πέσει κάτω (Εικόνα 1).


Εικ.1 - Προπίπτουσες αιμορροϊδες σε ανατομική εικόνα διατομής του πρωκτού

Αρχικά οι αιμορροΐδες είναι εσωτερικές, αλλά όταν η χαλάρωση των ιστών γίνει σημαντική προπίπτουν μόνιμα έξω από τον πρωκτό και τότε καλούνται εξωτερικές. Το σίγουρο είναι πως στη πλειονότητα των περιπτώσεων δεν είναι επικίνδυνες και δεν απειλούν τη ζωή του πάσχοντος. Τον βασανίζουν, όμως, σημαντικά.

Ποια είναι τα συμπτώματα των αιμορροΐδων;

Πολλά νοσήματα της περιοχής του πρωκτικού δακτυλίου, όπως ραγάδες, συρίγγια ή αποστήματα, έχουν παρεμφερή συμπτώματα και συγχέονται συχνά με την αιμορροϊδοπάθεια. 7% των ασθενών δεν γνωρίζουν ή δεν είναι σίγουροι ότι έχουν αιμορροΐδες. Συνήθως υπάρχει αιμορραγία, που σε κάποιες περιπτώσεις προκαλεί αναιμία από τη χρόνια απώλεια αίματος. Εδώ πρέπει να τονιστεί, ότι η αιμορραγία είναι σημείο και άλλων παθήσεων του κατώτερου πεπτικού, συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου. Γι’ αυτό, θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να αναζητείται ιατρική συμβουλή, και όχι να αποδίδεται αβασάνιστα κάθε αιμορραγία από το ορθό σε αιμορροΐδες, γιατί έτσι μπορεί να διαφύγουν σοβαρές διαγνώσεις. Αυτό ισχύει ακόμα και όταν η αιμορροϊδοπάθεια είναι γνωστή από χρόνια.
Οι αιμορροΐδες προκαλούν συχνά ήπιο πόνο, φαγούρα και παραγωγή βλέννης στην περιοχή, δυσφορία κατά την αφόδευση και αίσθημα ότι δεν έχει αδειάσει καλά το έντερο. Πολλοί μπορούν και μόνοι τους να ψηλαφίσουν τους προπίπτοντες αιμορροϊδικούς όζους, τους οποίους και συχνά ανατάσσουν μόνοι τους. Κάποιες φορές, ένας αιμορροϊδικός όζος προβάλλει ξαφνικά ιδιαίτερα επώδυνος και ερεθισμένος, σχηματίζοντας μια περισφιγμένη αιμορροΐδα. Επίσης, επώδυνος σκληρός όζος ή οίδημα στην πρωκτική περιοχή μπορεί να σηματοδοτεί θρομβωμένες αιμορροΐδες.

Ποιά η αιτία των αιμορροΐδων και πώς προλαμβάνονται;

Η κυριώτερη αιτία των αιμορροΐδων είναι η επίμονη χρόνια δυσκοιλιότητα. 10% των ασθενών δεν γνωρίζουν ότι αυτή είναι η πιο βασική αιτία της νόσου τους. Η πίεση που ασκούν στο ορθό τα συσσωρευόμενα κόπρανα και η μεγάλη προσπάθεια κατά την αφόδευση προκαλεί στάση στο φλεβικό δίκτυο, μεγάλη αύξηση της φλεβικής πίεσης στην περιοχή και διόγκωση του αιμορροϊδικού πλέγματος.
Ενοχλητικές αιμορροΐδες εμφανίζονται και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η πίεση που ασκεί το έμβρυο στις φλέβες της κοιλιάς, καθώς και οι πολλές ορμονικές μεταβολές αυτής της περιόδου στη γυναίκα, είναι υπεύθυνες για την εμφάνιση αιμορροΐδων. Μερικές φορές αυτές επιμένουν και μετά τον τοκετό. 
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας καταναλώνοντας ικανές ποσότητες τροφών με φυτικές ίνες καθώς και η λήψη 1-2 λίτρων νερού ημερησίως, μπορεί να αποτελέσει μια καλή αρχή για την ανακούφιση από την έξαρση των συμπτωμάτων αλλά και να προλάβει την εξέλιξη της νόσου. Επίσης, η σωματική άσκηση πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι βοηθά στην καλή λειτουργία του εντέρου, όπως συμβάλλει και στη διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους, που επίσης σχετίζεται με μειωμένες πιθανότητες σχηματισμού αιμορροΐδων. Βέβαια, σε κάποιες περιπτώσεις, που οφείλονται σε κατασκευαστική αδυναμία των ιστών της περιοχής, η νόσος εξελίσσεται και χωρίς την παρουσία δυσκοιλιότητος.


Εικ.2 - Τρώτε φυτικές ίνες και πίνετε πολύ νερό για να καταπολεμήσετε τη δυσκοιλιότητα

Πώς να ανακουφιστώ από τις αιμορροΐδες;

Η συντηρητική αντιμετώπιση των αιμορροΐδων στοχεύει στην ανακούφιση από τα συμπτώματα αυτών. Εδρόλουτρα με χλιαρό νερό και ειδικές αλοιφές ή υπόθετα έχουν σκοπό να περιορίσουν τον ερεθισμό των αιμορροϊδικών όζων και να «ηρεμίσουν» την περιοχή. Τα χάπια που δίδονται καμιά φορά από το γιατρό, μειώνουν την αιμορραγική διάθεση της νόσου. Σίγουρα, η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας είναι επίσης σημαντική. Για το σκοπό αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν φυτικά συμπληρώματα διατροφής, ενώ σε καταστάσεις εξάρσεων ίσως απαιτηθεί και η περιστασιακή χρήση φαρμακευτικών υπακτικών (σιρόπια, καστορέλαιο κλπ.). Τέλος, θα πρέπει να έχουμε πάντα κατά νού, ότι η χρήση χαρτιού τουαλέττας μπορεί να ερεθίσει την περιοχή. Γι’ αυτό καλό θα είναι να προτιμούμε την πλύση με άφθονο χλιαρό νερό σε θερμοκρασία σώματος.

Πώς θεραπεύονται οριστικά οι αιμορροΐδες;

Πληθώρα τεχνικών έχουν εφαρμοσθεί για την αντιμετώπιση της νόσου.  Ο αριθμός τους και μόνον (διαστολή δακτυλίου, laser, σκληροθεραπεία, χρήση ελαστικών δακτυλίων και άλλες) δηλώνει ότι μέχρι σήμερα καμιά δεν έλυνε ικανοποιητικά το πρόβλημα.
Η πιο διαδεδομένη μέθοδος ριζικής αντιμετώπισης των αιμορροΐδων μέχρι σήμερα ήταν η εκτομή κατά Milligan-Morgan. Και αυτή, όμως, η μέθοδος που έχει αντέξει στη διάρκεια του χρόνου (με το μικρότερο ποσοστό υποτροπής) έχει το μειονέκτημα του πόνου μετά το χειρουργείο (κυρίως κατά την αφόδευση), καθώς και της μακράς – πάνω από δέκα ημέρες – μετεγχειρητικής ανάρρωσης. Η μέθοδος απαιτεί χειρουργικούς χειρισμούς πάνω στον δακτύλιο, κάτι που προκαλεί τον μετεγχειρητικό πόνο, παρότι αυτός έχει πρόσφατα μετριασθεί με τη χρήση των laser ή άλλων τεχνικών. Επιπλέον, στόχο έχει να θεραπεύσει το αποτέλεσμα αφαιρώντας τις προπίπτουσες αιμορροΐδες, και όχι το αίτιο που είναι οι χαλαροί ιστοί  που τις συγκρατούν. Δηλαδή, στο παράδειγμα με τον ασθενή με τις χαλαρές τιράντες, η παλιά μέθοδος προσπαθεί να αντιμετωπίσει την πτώση του παντελονιού κόβοντας το περισσευούμενο παντελόνι, αντί να «μαζέψει» τις χαλαρές τιράντες (Εικόνα 3).


Εικ.3 - Παλαιά «χειρουργική τακτική» για την αιμορροϊδεκτομή. Οι προπίτουσες αιμορροΐδες (παντελόνι) εκτέμνονται.

Η Νέα Μέθοδος Θεραπείας

Τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκε μια εντελώς νέα χειρουργική μέθοδος θεραπείας των αιμορροΐδων, που έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τους χειρουργούς σε όλο τον κόσμο. Αποκαλείται τεχνική Longo – από το όνομα του Ιταλού χειρουργού που την επινόησε – και υπολογίζεται, ότι μέχρι σήμερα πάνω από 80.000 Ευρωπαίοι έχουν υποβληθεί σε αυτή την επέμβαση για τις αιμορροΐδες τους με θεαματικά αποτελέσματα. Η μέθοδος χρησιμοποιεί ένα ειδικό μηχάνημα για να επαναφέρει τους χαλαρωμένους ιστούς στη αρχική σωστή ανατομική τους θέση, απαιτεί ολιγόωρη μέχρι 24ωρη παραμονή στην κλινική και η μετεγχειρητική ανάρρωση, που είναι στις περισσότερες περιπτώσεις τελείως ανώδυνη, διαρκεί 2-3 ημέρες. Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει κατόπιν στην εργασία του.
Η επιτυχία της μεθόδου έγκειται στο ότι θεραπεύει το αίτιο που προκαλεί τη γένεση των αιμορροΐδων, που - όπως προαναφέραμε - είναι οι χαλαροί ιστοί. Οι ιστοί αυτοί περιέχουν αγγεία αλλά καθόλου νεύρα. Έτσι, όταν το ειδικό εργαλείο τους κόβει και τους ράβει για να «μαζέψει» τη χαλάρωση, δεν προκαλεί κανέναν πόνο, ενώ η διακοπή μέρους της αιματικής τροφοδοσίας των αιμορροΐδων συμβάλλει στη μη επανεμφάνισή τους. Στο παράδειγμα που χρησιμοποιήσαμε, αφαιρείται ένα τμήμα από τις χαλαρωμένες τιράντες, ώστε το παντελόνι να ξαναέρθει στη σωστή του θέση! (Εικόνα 4)


Εικ.4 - Μετά την εκτομή των χαλαρωμένων ιστών (τιράντες) ανάταξη των αιμορροΐδικών πλεγμάτων (παντελόνι) στη σωστή τους θέση.

 

Η τεχνική απαιτεί ειδική εκπαίδευση του χειρουργού και εμπειρία στην εφαρμογή αυτής. Στην ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ εφαρμόζουμε τη μέθοδο με μεγάλη επιτυχία, σε όλους τους ασθενείς, στους οποίους υπάρχει ένδειξη χειρουργικής διόρθωσης της αιμορροϊδοπάθειάς τους. Η μέθοδος δεν εφαρμόζεται σε περιπτώσεις επιπλοκών των αιμορροΐδων (θρόμβωση, περίσφιξη), όπου πρέπει να γίνει αιμορροϊδεκτομή με laser.

Γιατί να υποβληθεί κανείς σε αιμορροϊδεκτομή με την καινούργια μέθοδο Longo;

Αφού κανείς εξαντλήσει τα περιθώρια που του δίνουν οι συντηρητικές μέθοδοι αντιμετώπισης της αιμορροϊδοπάθειάς του, θα πρέπει να σκεφτεί την οριστική θεραπεία του προβλήματός του με χειρουργικό τρόπο. Σήμερα, υπάρχει η δυνατότητα, να γίνει αυτό με τη μέθοδο Longo, κάτι που, βέβαια, πρέπει να  εκτιμηθεί από το γιατρό του. Ο κάθε ασθενής θα πρέπει να γνωρίζει ότι:

  • Με τη μέθοδο αντιμετωπίζεται αιτιολογικά η αιμορροϊδοπάθεια και αποτελεσματικά η πρόπτωση και η αιμορραγία
  • Η μετεγχειρητική ανάρρωση είναι σχεδόν ανώδυνη και ταχεία, ιδίως συγκρινόμενη με τις παλιές μεθόδους
  • Η μέθοδος είναι κατάλληλη για πολυάσχολα άτομα με γρήγορη επάνοδο στις φυσιολογικές δραστηριότητες και
  • Η επέμβαση γίνεται με γενική ή περιοχική αναισθησία και απαιτεί μια ημέρα νοσηλείας

Η νέα μέθοδος αντιμετώπισης των αιμορροΐδων φέρνει μια επανάσταση στο χειρουργικό χειρισμό της νόσου. Οι επώδυνες τραγικές εμπειρίες με μακροχρόνια μετεγχειρητική ταλαιπωρία ανήκουν πια στο παρελθόν.